Laboratorium chemii sądowej: czy działa tak samo jak w serialu „CSI”?

Chemia sądowa to zastosowanie zasad naukowych i analizy chemicznej w rozwiązywaniu kwestii prawnych. Pozwala ona na identyfikację znanych i nieznanych substancji oraz ustalenie ich pochodzenia, ponieważ podczas popełnienia przestępstwa zawsze pozostają ślady.

Poniżej przedstawiamy niektóre metody stosowane przez specjalistów w analizie dowodów znalezionych na miejscu zbrodni:

1. Ukryta krewŚledczy często muszą zmierzyć się z próbami zatarcia śladów przez sprawcę, np. mordercę, który miał czas na oczyszczenie miejsca zdarzenia. Wymaga to dokładnej pracy i poszukiwania śladów krwi niewidocznych gołym okiem.
   • Test Kastle-Meyera: Polega na dotknięciu wacikiem miejsca, gdzie może znajdować się krew, naniesieniu roztworu Kastle-Meyera i obserwacji, jak szybko wacik zabarwia się na różowo. Jeśli następuje to w ciągu kilku sekund, obecna jest krew. Test ten jest skuteczny dzięki obecności żelaza w hemoglobinie, które przyspiesza reakcję chemiczną fenoloftaleiny, zmieniając jej barwę z bezbarwnej na różową.
   • Luminol: W przypadku większych powierzchni stosuje się luminol. Po spryskaniu nim obszaru z potencjalnymi śladami krwi, w ciemności krew zaczyna świecić. Fotografując taki wzór krwi, można odtworzyć przebieg zdarzenia. Żelazo w hemoglobinie katalizuje reakcję luminolu, prowadząc do emisji światła przez około trzydzieści sekund. Należy jednak pamiętać, że luminol może dawać fałszywe wyniki w kontakcie z metalami, niektórymi roślinami i innymi substancjami, a także może utrudniać dalszą analizę plam krwi lub zniszczyć markery genetyczne pomocne w identyfikacji ofiary.
2. Odciski palcówPrzestępca, np. włamywacz, mógł zostawić odciski palców na miejscu zdarzenia. Olej, pot i brud na skórze tworzą unikalne wzory linii papilarnych.
   • Proszki daktyloskopijne: Standardowe proszki łatwo przylegają do odcisków na gładkich powierzchniach, ale są mniej skuteczne na niektórych plastikach, chropowatych powierzchniach (np. tektura) czy wilgotnych i lepkich miejscach.
   • Opary kleju cyjanoakrylowego: W takich przypadkach stosuje się inne metody, np. opary kleju, które przylegają do odcisku i twardnieją, uwidaczniając go.
3. NarkotykiAnaliza substancji podejrzanych o bycie narkotykami opiera się na reakcjach chemicznych dających charakterystyczne zabarwienie.
   • Testy barwne:
     • Test Marquisa: zmienia kolor na fioletowy w obecności heroiny, morfiny lub opium; na pomarańczowo-brązowy z amfetaminami.
     • Test Scotta: zmienia kolor na niebieski w obecności kokainy.
     • Test Van Urka: zmienia kolor na fioletowy w obecności LSD.
   Należy jednak pamiętać, że testy te są orientacyjne i mogą dawać fałszywe wyniki. Dlatego wyniki powinny być potwierdzone bardziej precyzyjnymi metodami analitycznymi, takimi jak chromatografia, która pozwala na rozdzielenie mieszaniny na poszczególne składniki chemiczne. Polega to na przepuszczeniu substancji przez medium (np. pasek papieru lub kolumnę żelową) i obserwacji prędkości przemieszczania się poszczególnych składników, co zależy od ich wielkości i właściwości chemicznych. Porównując wyniki z wzorcami, można potwierdzić obecność konkretnego narkotyku.

Podsumowując, laboratoria chemii sądowej stosują zaawansowane techniki analityczne do identyfikacji i analizy dowodów, jednak rzeczywistość często różni się od tego, co przedstawiają seriale telewizyjne, takie jak „CSI”. Procesy są bardziej złożone i czasochłonne, a wyniki wymagają dokładnej weryfikacji.

Aby lepiej zrozumieć, jak działa laboratorium chemii sądowej, zachęcamy do obejrzenia poniższego materiału wideo: